Luisa Bonanno: haar tien uitzendingen werden één gevecht
AlgemeenBARENDRECHT – Anesthesiemedewerker Luisa Bonanno maakte als militair tien uitzendingen mee. In haar boek ‘Verborgen achter maskers’ beschrijft ze haar ervaringen. Het boek werd woensdag 16 april gepresenteerd.
‘Tien uitzendingen, één gevecht; leven met PTSS en de weg naar acceptatie’ is de ondertitel op de voorkant van het boek. Dat geeft haar drijfveer aan bij het schrijven van het boek. “Als er maar één iemand is die hierdoor hulp gaat zoeken, dan is het al geslaagd”, zegt Luisa.
Veel Barendrechters kennen Luisa Bonanno als de voorzitter van het plaatselijke veteranencomité. Ze is in die functie onder meer in uniform aanwezig op Veteranendag en bij de herdenking op 4 mei. Maar haar loopbaan begon in een witte jas, vertelt ze.
Clara Ziekenhuis
“Ik ben in het Clara Ziekenhuis begonnen. Daar was ik in 1992 de jongste gediplomeerde anesthesiemedewerker. Ik was 20 jaar oud. Na een aantal jaar had ik het gevoel dat ik alles wel gezien had. Ik heb toen in verschillende Rotterdamse ziekenhuizen gewerkt.”
“In de jaren negentig had je de oorlog in Joegoslavië en op televisie was de serie MASH. ‘Dat is wel wat voor mij’, dacht ik. In 2000 ben ik militair geworden en heb eerst zeven jaar in het Militair Hospitaal gewerkt.”
Ze keerde later terug naar deze regio, maar nog steeds als militair. “In 2007 kwam er een plek vrij om in het Maasstad Ziekenhuis als militair te werken. Er werken in het Maasstad Ziekenhuis vijf militairen. Ze worden betaald door defensie, maar het ziekenhuis zorgt voor de scholing en zorgt dat we onze vaardigheden bijhouden.”
Afghanistan
Haar laatste uitzending naar het buitenland was in 2020. “Dat was één van de laatste uitzendingen naar Afghanistan, tijdens corona.”
In haar boek en in lezingen vertelt Luisa Bonanno het verhaal achter bepaalde incidenten. “Ik vertel wat de impact is. Niet alleen voor mij, maar ook voor het thuisfront.”
Ze werkte in het ziekenhuis waar alle gewonden binnenkomen. Zoals na een bermbom in 2010, met één Nederlander direct dood, een tweede die in het ziekenhuis overleed en een gewonde die het kan navertellen. Hij heeft het nawoord van het boek geschreven.
Hoe anders is werken daar? “Hier in Nederland krijg je veel mensen in de operatiekamer. Soms blijft iemand je langer bij, bijvoorbeeld als het een jonge moeder is. Maar meestal niet. Tijdens een uitzending, bijvoorbeeld in Uruzgan, is het net alsof je in een dorp zit. Je kent elkaar en dat maakt het persoonlijk. Het zorgt ook voor kameraadschap.”
“Wat ook ander is, is dat ik in het Maasstad Ziekenhuis een werkdag van negen uur heb. Op uitzending ben je 24 uur per dag in dienst. Je kunt altijd opgeroepen worden. Je voelt altijd een verantwoordelijkheid.”
PTSS
In 2023 kwamen bij Luisa de herinneringen steeds weer terug. Ze denkt zelf dat het onder meer is veroorzaakt door de overhaaste terugtrekking uit Afghanistan. Daarbij heeft Nederland veel tolken en andere medewerkers achtergelaten. Bij Luisa werd PTSS vastgesteld. Ze is momenteel aan het re-integreren. In het boek wil ze ook uitleggen dat het goed is om hulp te zoeken bij PTSS.
“Ik vertel mijn verhaal vier keer per jaar op de KMA en heb meegewerkt aan verschillende podcasts van het Veteraneninstituut.”
“Bij een boekpresentatie in 2022 vroeg de uitgever of er nog meer mensen in uniform waren die iets te vertellen hadden. Met een ghostwriter heb ik toen het boek geschreven.”
Mart de Kruif schreef voorwoord van het boek. Het nawoord is geschreven door één van de mensen die ze in Afghanistan op de operatietafel heeft gehad.
‘Verborgen achter maskers’ door Luisa Bonanno is een uitgave van Kompas en kost 22,95 euro.
