Het verhaal van de jarige Kerktuin van de Dorpskerk (1)

BARENDRECHT - De Kerktuin achter de ruim vijf eeuwen oude Dorpskerk viert deze zomer een verjaardagsfeest. In juni is het vijftien jaar geleden dat de tuin met bomen, struiken en planten waarover in de Bijbel wordt geschreven, feestelijk werd geopend. Het historische centrum van Barendrecht werd daarmee tevens uitgebreid met een waardevolle attractie.

door Wim de Regt
In een miniserie van drie afleveringen wordt de komende weken het verhaal over de Kerktuin verteld. Het gaat over het initiatief, het ontwerp, de aanleg, de geldwerving en de inzet van vele vrijwilligers die ervoor zorgen dat de tuin er steeds piekfijn bij ligt.

Mede dankzij diverse evenementen levert de Kerktuin al jaren welkome bijdragen aan de Barendrechtse samenleving.

Beuk

Het verhaal over de Kerktuin begint in het najaar van 2006 bij een boom, een robuuste beuk, met een bladerdak dat in de zomer voor een behaaglijke schaduwplek zorgde. Al sinds mensenheugenis stond die boom op het wat armoedig geworden grasveldje achter de Dorpskerk. Schattingen hielden het erop dat de beuk een respectabele leeftijd had, zo’n anderhalve eeuw! Daar zag die niet naar uit. De boom oogde gezond en zou nog vele jaren een markant en vertrouwd icoon blijven in het complex van de historische kerk, De Ontmoeting en de Oude Pastorie. Niemand had twijfels bij deze verwachting. 

Tuinman Wim Lagendijk die als vrijwilliger het ‘groen’ rond de Dorpskerk verzorgde, dacht er anders over. Hij had ontdekt dat het helemaal mis was in de stam en de wortels van de beuk en vreesde dat de boom bij een flinke storm zou omwaaien, met alle kans op grote schade. Een professionele bomenexpert bevestigde dat de boomstam ernstig was aangevreten door een zwam. De boom was niet te redden en moest zo snel mogelijk worden omgehakt. En zo geschiedde. Jakob van der Linden van ‘Grof Groen’ had minder dan een halve dag nodig om de takken en de stam van de beuk in stukken te zagen en in snippers af te voeren.

Met een zwart gat in het midden zag het grasveld er nog desolater uit. Wim Lagendijk stelde voor om enkele jonge beuken te planten. Dan zou op den duur de sfeer van voorheen wellicht terugkeren. Uit onverwachte hoek kwam begin 2007 echter een heel ander plan. Arja Burgers en Alie den Engelsman, beiden enthousiaste tuinvrouwen, zagen de kans schoon om hun idee voor de aanleg van een kerktuin uit te voeren. Het moest een tuin worden met bomen, struiken planten waarover in de Bijbel wordt geschreven en gratis toegankelijk voor bewoners van Barendrecht en omliggende gemeenten.

Zij legden het voorstel op tafel bij de kerkenraad van de Dorpskerk en kregen vrijwel meteen groen licht om aan de slag te gaan. De toenmalige voorzitter Hans van Herk van het College van Kerkvoogden, ingenomen met het initiatief uit de kerkelijke gemeente, maakte zich in de kerkenraad sterk voor de honorering van het verzoek om een startsubsidie. Met een bedrag van vijfduizend euro kon de inmiddels gevormde werkgroep Kerktuin - na een oproep in het kerkblad Klankbord uitgebreid met Truus Barendrecht, Henny de Regt, Janneke Vijfvinkel en Carel Jansen – met de voorbereidingen beginnen. De startsubsidie was de helft van het toegezegde bedrag van tienduizend euro dat in de komende jaren in delen zou worden uitgekeerd. De aankondiging dat de werkgroep daarna zelf voor de uitgaven moest opdraaien, was voorlopig voor later zorg. Het ging nu om aanpakken! 

Vooruitlopend op de definitieve instemming van de kerkenraad met het plan (in september 2007 een ‘hamerstuk’) was de werkgroep al druk bezig geweest met uiteenlopende zaken die bij de tuinaanleg aan de orde zouden komen. Vrienden van Alie den Engelsman, vertrouwd met het ontwerpen van tuinen, maakten kosteloos tekeningen die een idee gaven van de inrichting van de Kerktuin. De werkgroep koos voor het middelpunt van de tuin de vorm van een lemniscaat, een liggende acht. In de klassieke Griekse taal (en in de wiskunde) is een lemniscaat een symbool voor oneindigheid, voor evenwicht tussen én het ineengrijpen van het geestelijke en het stoffelijke. Het lag voor de hand dat het symbool ook het logo van de werkgroep werd.

School

De relatie van Alie met Edudelta College MBO Barendrecht (bekend als ‘de Gaarde’) leverde ook een verrassing op. Zij kreeg het met de schoolleiding voor elkaar dat leerlingen van de hoveniersopleiding als onderdeel van hun leerplan het grondwerk en de inrichting van de tuin voor hun rekening namen. Het ontwerp van de tuin op basis van de tekeningen die op tafel lagen, werd toevertrouwd aan Stefan van Es. Het werkstuk was tevens zijn afstudeerproject.

Intussen ondernam de werkgroep ook tal van activiteiten om de aandacht op de aanleg van de Kerktuin te vangen. Vele publicaties onderstreepten keer op keer dat de tuin een attractieve uitbreiding van het kerkcomplex zou worden, een plek van meditatie en ontmoeting. De resultaten lieten niet op zich wachten. Particulieren en ondernemingen maakten giften over; bedrijven boden hulp aan in de vorm van benodigde materialen. De Rabobank doneerde een bedrag van € 2500. Tijdens Koninginnedag in 2008 presenteerde de werkgroep zich voor de eerste keer met de verkoop van stekjes van kamer- en tuinplanten. De leden deelden een kraam met de Snuffelmarkt op het plein naast de Dorpskerk. Het was een geslaagd begin van wat sindsdien een vertrouwde traditie is: de Stekkendag die tevens de opening van het nieuwe tuinseizoen is.

Begin mei 2009 gingen leerling-hoveniers van de Gaarde aan de slag. Het ruwe grondwerk was eerder in het jaar verricht. Na twee weken mocht hun resultaat worden gezien. Op het voormalige grasveld was het ontwerp van Stefan van Es in contouren gerealiseerd. De lemniscaat in het midden was duidelijk te onderscheiden en in de borders waren prille moerbeibomen, plantjes en jonge struiken geplant. Leden van de werkgroep en vele vrijwilligers waren in de resterende maanden van het jaar druk bezig om het karwei af te maken.

De naderende afronding van het karwei werd zondag 17 mei 2009 na de eredienst gevierd. Voorzitter Simon Hoek van de Stuurgroep Toekomst Dorpskerk had zijn wandelschoenen verwisseld voor kaplaarzen om een ruim vijftig jaar oude olijfboom te planten op de plek waar de omgehakte beuk had gestaan. Na dit symbolische begin van de aanleg citeerde hij kerkhervormer Maarten Luther: ‘Zelfs als morgen de wereld zou dreigen te vergaan, zou ik vandaag nog een boom planten.’ De bekende uitspraak, zei Simon Hoek, onderstreept dat het planten van een boom een prachtig voorbeeld is voor het geloof in de toekomst. Kerkgangers die de handeling hadden bijgewoond, werden getrakteerd op druivensap en hapjes in stijl van de Bijbel.

(De tweede aflevering in deze serie is op 5 juni)