Dagboek brengt aangrijpend verhaal van de razzia tot leven

Door Astrid Potuijt

RIDDERKERK - Tijdens de grote razzia in november 1944 werden 52.000 mannen uit Rotterdam en Schiedam weggevoerd om te werken voor de Duitsers. Er waren al delen van het land vrij en de Duitsers raakten in paniek. Het bevel luidde dat ze mannen tussen de 17 en 40 jaar mee zouden nemen. Gerrit was 41 jaar en zijn zoon Aad 16 jaar. Toch werd Aad meegenomen en Gerrit besloot onmiddellijk om bij zijn zoon te blijven en ging ook mee. Aad schreef tijdens de eerste maanden in een dagboek.

Dit dagboek is nu in het bezit van zijn nicht Yvonne Hoeflaken-de Jonge. Yvonne leerde Henk Stroeve uit Ridderkerk kennen bij de pensioenvereniging van de politie, waar ze allebei werkzaam waren. Henk gaf lezingen over het bombardement en de wederopbouw van Rotterdam. Yvonne vertelde hem over het dagboek en zo kwam er een balletje aan het rollen.

Samen werkten Henk en Yvonne een jaar lang aan het boek dat op 5 oktober gepresenteerd gaat worden. ‘Een reis die zij niet kozen’.

Henk besteedde veel aandacht aan het lezen en ontleden van het dagboek. “Het is een fijn handschrift en grote delen zijn met potlood geschreven, waardoor het nu nog heel flets op het papier staat”, vertelt Henk. Met alles wat hij las, ging hij verder het onderzoek in. “Ik gebruikte internet en archieven om feiten te achterhalen en zo het dagboek te verduidelijken.”

In het dagboek is te lezen over de ontberingen en onmenselijke omstandigheden waarin vader en zoon terechtkwamen. Aad schrijft over de angst en hoop, maar ook komt de stille vastberadenheid om samen te blijven naar voren.

“Ik vond het geweldig om hieraan te werken”, zegt Henk. “In het begin was het vooral interessant. De onderzoeken naar de gebeurtenissen die Aad beschreef, maar Gerrit en Aad werden mijn familie naarmate ik meer over ze te weten kwam. Het was indrukwekkend wat die twee meemaakten en hoe ze daarmee omgingen.”

Spannend en emotioneel

“Voor mij was het een spannend en emotioneel jaar”, zegt Yvonne. “Mijn moeder was de zus van Aad. Zij had veel verhalen gehoord. Ook haar vader, mijn opa, heeft veel verhalen verteld. Zelf heb ik met oom Aad nooit gesproken over wat er toen was gebeurd. Hij is 87 jaar geworden. Opa Gerrit werd 89 jaar.” Yvonne laat foto’s zien van haar opa en oom in hun jonge jaren. Deze foto’s staan ook in het boek. “Ik bezocht samen met mijn man de treinwagon waar zij in hebben gezeten.”

“Hoe opgehokt zij toen zaten, zo mogen we nu niet eens dieren behandelen”, vult Henk aan.

Verzwegen tragedie

De vergeten tragedie noemen ze de razzia van november 1944 ook wel omdat er nooit over gesproken werd. Dat werd naar het tijdsbeeld van toen zelfs door de gemeente geadviseerd. “Praat er maar niet over, het was al moeilijk genoeg”. Daarom noemt Henk het liever de verzwegen tragedie.

“We hebben besloten het boek in eigen beheer uit te geven”, vertelt Henk. “Als we er meer mee verdienen dan het ons gekost heeft, maken we het verschil over naar de stichting die het Razzia-monument onderhoudt en de herdenkingen organiseert.”

Boekpresentatie

De boekpresentatie is op 5 oktober om 10.30 uur op de Parkkade bij het Razzia-monument.

Waar te koop

Het boek is o.a. verkrijgbaar bij The Readshop op de Middenbaan, Boekhandel van Rietschoten in Keizerswaard en Museum Oud Ridderkerk voor 14,95 euro.