Wateroverlast in de tuin: inwoners zoeken oplossingen bij hevige regen

BARENDRECHT - Na een reeks hevige zomerbuien blijven in verschillende Barendrechtse tuinen plassen langer staan dan bewoners gewend zijn.

In wijken op kleigrond zakt het regenwater traag weg, waardoor terrassen onderlopen en gazons drassig worden. Inwoners nemen zelf maatregelen om regenwater beter af te voeren en op te vangen. De aanpak varieert van eenvoudige opvang tot het aanleggen van ondergrondse voorzieningen.

Waar het water blijft staan

Wateroverlast in de tuin ontstaat vaak door een combinatie van factoren. Veel percelen in Barendrecht liggen op kleigrond, een bodemsoort die water langzaam doorlaat. Bij een korte, hevige bui kan het riool de piek niet altijd aan, waardoor water zich in laaggelegen delen verzamelt.

Ook de inrichting van de tuin speelt mee. Een groot deel bestraat oppervlak, aflopende bestrating richting de woning en hoogteverschillen zonder afvoer zorgen ervoor dat regenwater zich verzamelt op de verkeerde plek. Wanneer de bodem verzadigd raakt, kan grond gaan verzakken, wat scheuren in terrassen en verzakte tegels tot gevolg heeft. Het KNMI registreert regelmatig kortdurende, intense neerslag, het type buien waar een dichtbestrate tuin slecht op is berekend.

Opvangen in plaats van afvoeren

Een deel van de inwoners kiest ervoor om regenwater niet direct af te voeren, maar op te vangen en later te gebruiken. Een regenton onder de regenpijp vangt water van het dak op, dat vervolgens dient voor het besproeien van de tuin tijdens drogere periodes. Zo wordt de piekbelasting op het riool verminderd en blijft leidingwater bespaard.

Wie een regenton kopen wil, vindt bij een online aanbieder als het assortiment van thuistuinieren.nl verschillende maten en materialen, van compacte modellen tot grotere buffervaten. Voor grotere daken bestaan bovendien oplossingen voor ondergrondse wateropslag, waarbij het water uit het zicht wordt gebufferd en gedoseerd afgegeven aan de bodem.

Regenwater opvangen en bufferen werkt het beste als er ook een overloop is naar een plek waar het water veilig kan wegzakken, zoals een border of een verlaagd deel van de tuin.

Onder de grond: kratten en drainage

Voor tuinen waar het water structureel blijft staan, kiezen inwoners steeds vaker voor ondergrondse voorzieningen. Infiltratiekratten in de tuin zijn holle kunststof elementen die onder het maaiveld worden ingegraven en tijdelijk water vasthouden, waarna het langzaam in de bodem zakt. De kratten worden meestal omhuld met geotextiel, zodat er geen grond in spoelt en de doorstroming behouden blijft.

Een veelgestelde vraag is hoe lang infiltratiekratten meegaan. Kunststof kratten hebben doorgaans een lange levensduur, mits ze goed zijn ingepakt en niet dichtslibben. De belangrijkste nadelen van infiltratiekratten zijn de graafwerkzaamheden bij aanleg en het feit dat ze op zware kleigrond minder effect hebben, omdat het water alsnog traag wegzakt. In die gevallen helpt bodemverbetering, waarbij zand of compost door de klei wordt gewerkt om de doorlatendheid te vergroten.

Naast kratten passen bewoners drainage toe in de tuin, ook zonder afvoer op het riool. Een drainagebuis leidt overtollig water naar een lager punt of naar een zandvangput. Milieucentraal geeft een overzicht van maatregelen om wateroverlast te verminderen in huis en tuin, waaronder het loskoppelen van de regenpijp van het riool.

Wie twijfelt over de bodem, kan een proefgat graven en dat vullen met water; zakt het binnen een dag weg, dan is infiltratie kansrijk.

Een groenere tuin houdt meer vast

De eenvoudigste maatregel tegen wateroverlast is minder verharding en meer groen. Een tuin met veel beplanting werkt als een spons: de bodem neemt water op en planten verdampen het geleidelijk. Groene borders langs terras en schutting vergroten het oppervlak waar regenwater in kan zakken.

Waterdoorlatende verharding vormt een tussenoplossing voor wie bestrating wil houden. Grastegels, halfverharding of open voegen laten water door naar de ondergrond in plaats van het naar de laagste plek te sturen. Op daken van schuren en overkappingen kiezen bewoners soms voor een groen dak, dat een deel van de neerslag vasthoudt en vertraagd afgeeft. Eerder besteedde de redactie al aandacht aan groen werk buiten in de gemeente, waar waterbeheer en beplanting samenkomen.

Wadi, swale en de vraag naar verplichting

Grotere tuinen bieden ruimte voor een wadi of een swale: een verlaagde, begroeide greppel waarin regenwater tijdelijk staat en langzaam de bodem in zakt. Een wadi is in de tuin niet verplicht; het is een keuze van de bewoner en geen wettelijke eis voor particulieren. Wel stellen gemeenten bij nieuwbouw soms eisen aan de verwerking van hemelwater op eigen terrein.

Tegen verzakking in de tuin helpt het om de bodem te ontlasten en het water gedoseerd weg te laten zakken in plaats van het te laten staan. Een combinatie van opvang, infiltratie en groen blijkt in de praktijk het meest effectief, omdat elke maatregel een deel van de piekbelasting opvangt.

Het waterschap houdt de gevolgen van intensieve neerslag in de regio nauwlettend in de gaten en past het beheer aan waar dat nodig blijkt.

Een combinatie van opvang, infiltratie en groen blijkt in de praktijk het meest effectief tegen wateroverlast in de tuin.